Saturday, October 18, 2014

KỲ HOA, DỊ THẢO

Mời xem

they are beautiful!

__._,_.___

Posted by

10 NƠI KỲ LẠ NHẤT TRÊN TRÁI ĐẤT

Mười nơi kỳ lạ nhất trên trái đất

Những vùng đất này ẩn chứa nhiều điều kỳ lạ và cũng mang nhiều nét đặc biệt về vị trí, sự rộng lớn cũng như những tác động tự nhiên của nó.

1. Cổng địa ngục, Turkmenistan

Cổng địa ngục là một miệng núi lửa có đường kính 70m. Năm 1971 các nhà địa chất đã đưa máy móc thiết bị đến đây để khoan dò tìm khí gas và đã phát hiện một hang động khổng lồ dưới đất. Mặt đất phía trên hang động này đã sụp xuống và nuốt trọn tất cả thiết bị của các nhà địa chất. Vì lo sợ các loại khí độc trong hang nên không ai dám vào để cứu máy móc. Để ngăn ngừa khí độc tràn ra ngoài các nhà địa chất đã đốt cháy hang động với hy vọng ngọn lửa sẽ tắt trong một vài ngày, nhưng cho đến nay đã là 39 năm nhưng ngọn lửa chưa có dấu hiệu ngừng cháy. Bạn có thể nhìn thấy nó trên Google Earth tại 40 ° 15'8 ° 58 N 26'23 "E.

2. Núi Roraima, thuộc Brazil, Venezuela và Guyana

Roraima là một ngọn núi bàn với các vách đá thẳng đứng, có nơi cao đến 400 mét. Chỉ có một con đường bộ duy nhất để leo lên núi là một cầu thang tự nhiên phía thuộc về Venezuela. Trên đỉnh núi hầu như có mưa mỗi ngày, những cơn mưa thường xuyên đã rửa trôi hết các chất dinh dưỡng trong đất, khiến cây cối rất ít phát triển và điều đó cũng tạo ra một cảnh quan độc đáo trên bề mặt sa thạch. Trên đỉnh núi chỉ có một vài đầm lầy nơi có các thảm thực vật phát triển, trong đó có những loài đặc chủng của ngọn núi này.

3. Hố thiên thạch Meteor Crater, Mỹ

Meteor Crater là một hố va chạm thiên thạch nằm trên sa mạc Arizona, phía bắc Mỹ. Meteor Crater được tạo ra khoảng 50.000 năm trước. Vào thời điểm đó khu vực này là một đồng cỏ rộng lớn và cũng là nơi sinh sống của voi mamút và lạc đà. Theo các nhà khoa học thì khoảng thời gian đó con người chưa xuất hiện ở châu Mỹ. Khối thiên thạch đã rơi xuống Meteor Crater bao gồm sắt và niken, nó đã va chạm với trái đất ở tốc độ vài km/giây.

4. Cồn cát lớn nhất châu Âu

Có thể bạn sẽ không tin vì châu Âu không có sa mạc nhưng đây thật sự là một địa danh rất đặc biệt ở Pháp. Cồn cát này dài 3km, rộng 500m và cao 100m, một đầu của nó gối lên cánh rừng già rậm rạp và đầu còn lại chạy xuôi ra bờ biển. Điều kì lạ của cồn cát này là người ta không thể hiểu tại sao một cồn cát có thể được hình thành trong một khu rừng rậm rạp. Bạn sẽ được chiêm ngưỡng một cảnh tượng ngoạn mục khi đứng trên đỉnh cồn vì nó cao hơn bất kì ngọn cây nào trong cánh rừng.

5. Đảo Socotra, cộng hòa Yemen

Socotra là một địa điểm thu hút khách du lịch cũng như các nhà nghiên cứu hàng đầu vì sự kì lạ. Hòn đảo bị cô lập với khí hậu khô nóng và rất khắc nghiệt nhưng lại là nơi có sự đa dạng sinh học rất phong phú. Một phần ba trong số các loài thực vật tại Socotra không tồn tại ở bất cứ nơi nào khác trên trái đất, ví dụ như cây huyết rồng, là một loài đặc chủng của đảo với nhựa cây đỏ như máu. Ngoài ra còn có một số lượng lớn các loài chim, nhện và động vật khác cũng là đặc hữu của đảo. Socotra được coi là hòn đảo đa dạng sinh học nhất trong vùng biển Ả Rập và nó cũng được công nhận là một di sản thế giới.

6. 83-42, Điểm cực bắc của trái đất

83-42 là một địa danh nhỏ bé, nó chỉ rộng 15m, dài 35m và cao 4m. 83-42 thường xuyên bị ảnh hưởng khi biển động. Ở đây chỉ có duy nhất một loài địa y tồn tại và sinh sôi và cho đến nay cũng chỉ có 5 người trên thế giới từng đặt chân lên vùng đất này.

7. Bể bùn sôi Rotorua, New Zealand

Rotorua là một thành phố bên bờ phía nam của hồ cùng tên, nằm trong khu vực Vịnh Plenty, phía bắc New Zealand. Rotorua nổi tiếng với các hoạt động địa nhiệt, các mạch phun nước khoáng và một bể bùn sôi nằm trong thành phố. Nó cũng nổi tiếng với mùi hương "trứng thối" của hợp chất lưu huỳnh được giải phóng vào khí quyển trong các hoạt động nhiệt của bể bùn. Đây là một trong những thành phố không thể bỏ qua của những nhà nghiên cứu cũng như những khách du lịch yêu thích khám phá.

8. Don Juan, hồ nước mặn nhất thế giới

Với độ mặn trên 40%, hồ Don Juan được công nhận là hồ nước mặn nhất thế giới. Hồ Don Juan được đặt theo tên của hai phi công đầu tiên đến thám hiểm hồ là Trung úy Don Roe và Trung úy John Hickey. Đây là một hồ nước nhỏ, nó chỉ rộng 100m dài 300m và có độ sâu trung bình là 0.1m nhưng dù nằm ở Nam Cực băng giá nhưng nước trong hồ không bao giờ bị đóng băng vì nó quá mặn. Nước trong hồ mặn gấp 18 lần nước biển bình thường và mặn gấp 8 lần nước biển chết.

9. Tảng băng trôi khổng lồ B-15

B-15 là tảng băng trôi lớn nhất từng được ghi nhận với diện tích ban đầu là 3.100km vuông, lớn hơn cả diện tích của quốc đảo Jamaica. Nó được tạo thành từ vụ nổ của Ross Ice Shelf năm 2000. Năm 2003 nó bị vỡ lần đầu tiên và mảnh lớn nhất có tên B-15A tiếp tục trôi dạt về phía bắc, đến năm 2005 nó lại va đập và bị mất 8km vuông diện tích, vụ va đập khiến nhiều bản đồ Nam Cực phải viết lại. Năm 2006 một cơn bão ở Alaska đã cuốn B-15A đi 13.500km và tiếp tục vị vỡ thêm một lần nữa. Một thập kỷ qua phần lớn nhất của tảng băng hầu như không tan chảy. B-15A ngày nay vẫn tồn tại và có diện tích 1.700km vuông.

10. Thác Guaíra, biên giới Brazil và Paraguay

Nằm trên sông Parana, Guaíra là thác nước có tổng lưu lượng nước chảy mỗi ngày nhiều nhất và Guaíra cũng là dòng thác có tốc độ dòng chảy lớn nhất thế giới . Năm 1982 một con đập đã được xây dựng để tận dụng tốc độ dòng chảy lớn của nó. Đập Itaipu là đập nước lớn thứ 2 thế giới sau đập Tam Hiệp của Trung Quốc. Itaipu cung cấp tới 90% điện năng của Paraguay và 19% điện năng của Brazil

HÃY BAO DUNG

Hãy bao dung nếu bố mẹ già đi

Ngày bố mẹ già đi, con hãy cố gắng kiên nhẫn và hiểu giùm cho bố mẹ. Nếu như bố mẹ ăn uống rớt vun vãi... Nếu như bố mẹ gặp khó khăn ngay cả đến cái ăn cái mặc...Xin con hãy bao dung !

Con hãy nhớ những ngày giờ mà bố mẹ đã trải qua với con, để dạy cho con bao điều lúc thuở bé.

Nếu như bố mẹ cứ lập đi lập lại hàng trăm lần mãi một chuyện, thì đừng bao giờ cắt đứt lời bố mẹ... mà hãy lắng nghe!

Khi con còn ấu thơ, con hay muốn bố mẹ đọc đi đọc lại mãi một câu truyện hằng đêm cho đến khi con đi vào trong giấc ngủ... và bố mẹ đã làm vì con.

Nếu như bố mẹ không tự tắm rửa được thường xuyên, thì đừng quở trách bố mẹ và đừng nên cho đó là điều xấu hổ.

Con hãy nhớ... lúc con còn nhỏ, bố mẹ đã phải viện cớ bao lần để vỗ về con trước khi tắm.

Khi con thấy sự ít hiểu biết của bố mẹ trong đời sống văn minh hiện đại ngày hôm nay, đừng thất vọng mà hãy để bố mẹ thời gian để tìm hiểu.

Bố mẹ đã dạy dỗ con bao điều... từ cái ăn, cái mặc cho đến bản thân và phải biết đương đầu với bao thử thách trong cuộc sống.

Nếu như bố mẹ có đãng trí hay không nhớ hết những gì con nói... hãy để bố mẹ đôi chút thời gian để suy ngẫm lại và nhỡ như bố mẹ không tài nào nhớ nổi, đừng vì thế mà con bực mình mà tức giận... vì điều quan trọng nhất đối với bố mẹ là được nhìn con, đưọc gần bên con và được nghe con nói, thế thôi!

Nếu như bố mẹ không muốn ăn, đừng ép bố mẹ!... vì bố mẹ biết khi nào bố mẹ đói hay không.

Khi đôi chân của bố mẹ không còn đứng vững như xưa nữa... hãy giúp bố mẹ, nắm lấy tay bố mẹ như thể ngày nào bố mẹ đã tập tềnh con trẻ những bước đi đầu đời.

Và một ngày như một ngày sẽ đến, bố mẹ sẽ nói với con rằng... bố mẹ không muốn sống, bố mẹ muốn từ biệt ra đi.

Con đừng oán giận và buồn khổ... vì con sẽ hiểu và thông cảm cho bố mẹ khi thời gian sẽ tới với con.

Hãy cố hiểu và chấp nhận, đến khi về già, sống mà không còn hữu ích cho xã hội mà chỉ là gánh nặng cho gia đình!... và sống chỉ là vỏn vẹn hai chữ "sinh tồn".

Một ngày con lớn khôn, con sẽ hiểu rằng, với bao sai lầm ai chẳng vướng phải, bố mẹ vẫn bỏ công xây dựng cho con một con đường đi đầy an lành.

Con đừng nên cảm thấy xót xa buồn đau, đừng cho rằng con bất lực trước sự già nua của bố mẹ.

Con chỉ cần hiện diện bên bố mẹ để chia sẻ những gì bố mẹ đang sống và cảm thông cho bố mẹ, như bố mẹ đã làm cho con tự khi lúc con chào đời.

Hãy giúp bố mẹ trong từng bước đi vào chiều...

Hãy giúp bố mẹ trong phút sống còn lại trong yêu thương và nhẫn nại...

Cách duy nhất còn lại mà bố mẹ muốn cảm ơn con là nụ cười và cả tình thương để lại trong con.

Thương con thật nhiều...

Bố mẹ...

Friday, October 17, 2014

NHẠC CÔ GÁI BẾN TRE

Úc châu ngày 13 April
Kính Thân Hữu,
Chúc Thân Hữu một ngày mới An lạc
Trang Thơ Nhạc 13 tháng 4
Nhạc:
Phải Lòng Con Gái Bến Tre
(New Version)
Nhạc sĩ: Phan Ni Tấn
Thơ: Luân Hoán
Giọng hát: Phi Nhung

"Ta may mắn được làm Thi sĩ
Nhờ đã phải lòng gái Bến Tre"
(Luân Hoán)

NNS xin tóm tắt một phần nhỏ về Địa lý & Lịch sử của Bến Tre cho lớp bạn trẻ của NNS đọc để nhớ công lao của Tổ tiên trong cuộc Nam tiến:

Về vấn đề lưu dân người Việt đến định cư khai phá vùng đất Đồng Nai - Bến Nghé - Cửu Long, mà ngày nay ta thường gọi bằng tên chung là Nam Bộ, các nhà nghiên cứu cũng đã từng bàn thảo khá nhiều, nhưng vì thư tịch cổ còn lưu giữ đến hôm nay quá ít ỏi và thường diễn đạt chung chung, thiếu phần cụ thể. Tuy nhiên, căn cứ vào nguồn Sử liệu có được, cộng với những sách của nước ngoài viết về vùng Đông Nam Á, chúng ta cũng có thể xác định được thời điểm người Việt có mặt sớm nhất ở đây.

Riêng Bến Tre cho đến đầu thế kỷ 17 về cơ bản vẫn còn là một vùng đất hoang vu chưa được khai phá, khắp nơi là rừng rậm, đầm lầy. Mãi đến những thập niên cuối thế kỷ 18, Lê Quý Đôn còn nhận xét rằng "ở phủ Gia Định, đất Đồng Nai, từ các cửa biển Cần Giờ, Lôi Lạp, cửa Đại, cửa Tiểu trở vào, toàn là rừng rậm hàng ngàn dặm" và đa phần người Khmer sống rải rác trên các giồng đất cao như Sóc Sãi, giồng Ông Giang, giồng Nâu, ở cù lao Bảo, giồng Văn, giồng Võ, Đa Phước, An Thạnh, Ba Vát ở Cù Lao Minh...

Những vùng đất thấp khác hầu như đều là rừng rậm hoang vu, như tác giả "Gia Định Thành Thông Chí" đã mô tả: “Phía Nam trấn (Định Tường) một dặm, trước kia là rừng hoang làm hang cho hùm beo ở". Nhưng cũng như nhiều nơi khác ở Nam Kỳ nói chung, kể từ thế kỷ 17 trở đi, bộ mặt vùng đất Bến Tre bắt đầu biến đổi mạnh khi có sự xuất hiện một lớp dân cư mới: lưu dân người Việt và lưu dân người Hoa.

Vùng đất Bến Tre được xác nhập vào lãnh thổ Việt Nam từ giữa thế kỷ 18, nhưng lưu dân người Việt đã đến đây ở từ trước đó khá lâu. Có thể coi đó là một đặc điểm chung ở nhiều vùng đất khác ở Nam bộ, Jules Sien đã nhận xét rất đúng rằng: “Trước khi Nam Kỳ trở thành một bộ phận của Việt Nam, người Việt đã lập ở đó những tổ chức. Những nhóm người di cư đã xây dựng làng xóm, hay tới ở chung với người Cao Miên".

Những lưu dân người Việt đến vùng Bến Tre trong những năm cuối thế kỷ 17 hầu hết là những người từ các tỉnh miền Trung (Ngũ Quảng). Họ gồm nhiều thành phần khác nhau, nhưng đông đảo nhất vẫn là những nông dân nghèo khổ lại phải gánh chịu nạn can qua "Trịnh - Nguyễn phân tranh", họ buộc phải rời bỏ quê hương đi tìm đất sống. Thành phần đông đảo thứ hai là những người trốn lính, những tù nhân bị lưu đày viễn xứ. Ngoài những thành phần đông đảo kể trên, còn có một số người có tiềm lực kinh tế, có kinh nghiệm sản xuất, những người có óc phiêu lưu mạo hiểm ở miền Thuận Quảng – những người mà Lê Quý Đôn gọi là "Dân có vật lực" – theo lời kêu gọi của chúa Nguyễn, họ muốn thử thời vận, làm giàu, vào đây để mở rộng việc kinh doanh tạo nên sản nghiệp mới.

Sử ghi chung chung về vùng đất Nam bộ (bao gồm Bến Tre):

Theo một số học giả Pháp, thì vào năm 1620, vua Chân Lạp là Chey Chettha II đã cưới một Công nương, con của chúa Nguyễn. Năm 1623, theo yêu cầu của chúa Nguyễn, triều đình Chân Lạp đã chấp thuận việc người Việt đến làm ăn ở Prey Nokor (vùng Sài Gòn ngày nay), Bà Rịa, Đồng Nai, Bến Nghé...

Sách Gia Định thành thông chí viết: "Chúa Nguyễn Phúc Tần (1648 – 1686) sai tướng vào khai thác phong cương ở nơi bằng phẳng, rộng rãi, đặt dinh Tân Thuận, cất nha thự cho các quan giám quân, cai bộ và ký lục ở. Ngoài ra, còn cho dân trưng chiếm, chia làng, lập xóm, chợ phố".
Năm 1679, chúa Nguyễn Phúc Tần lại cho phép 3.000 người Hoa "phản Thanh phục Minh" theo hai tướng Trần Thượng Xuyên và Dương Ngạn Địch đến cư trú chính trị và định cư ở vùng Biên Hòa và Mỹ Tho.
Đợt chuyển cư đáng chú ý nhất vào đầu thế kỷ 18 diễn ra sau sự kiện Nguyễn Hữu Cảnh tuân lệnh chúa Nguyễn Phúc Chu vào kinh dinh đất Gia Định (1698). Có lẽ đây là đợt chuyển cư có tổ chức do chính quyền phong kiến hướng dẫn lớn nhất so với trước đó. Lúc này, dân số đã lên đến 4 vạn hộ, nghĩa là tương đương với khoảng 200.000 dân, một điều kiện quan trọng để chúa Nguyễn cho lập huyện Phước Long và Tân Bình với hai dinh Trấn Biên và Phiên Trấn lúc bấy giờ.
Sang đầu thế kỷ XVIII, vào năm Ất Dậu (1705), Nguyễn Cửu Vân, một tướng của chúa Nguyễn, sau khi giúp Nặc Ông Yêm đánh bại quân can thiệp Xiêm, kéo quân vào đóng ở Vũng Gù (vùng thị xã Tân An ngày nay) cho quân khai phá vùng đất chung quanh và đào thông hai ngọn rạch Mỹ Tho – Vũng Cù, vừa để làm đường vận chuyển, vừa làm hào phòng thủ.
Năm 1756, khi Nguyễn Cư Trinh tiếp thu phủ Lôi Lạp (Soài Rạp), thì dân số vùng này đã tương đối đông. Trong tờ sớ gửi lên Nguyễn Phúc Khoát, Nguyễn Cư Trinh viết: "Từ xứ Sài Gòn đến phủ Tầm Đôn... đất đai mênh mông, ruộng nương rất nhiều, dân số lên đến vạn người" . Cũng từ đây, số lưu dân kéo vào ngày càng đông, nhất là sau vụ chạy loạn của dân miền Trung vào Nam, khi quân Trịnh lợi dụng cơ hội chúa Nguyễn đang lúng túng trước phong trào khởi nghĩa Tây Sơn, vượt sông Gianh, đánh chiếm Thuận Hóa, Quảng Nam (1774).

Vào thập niên 70 của thế kỷ 18, hai tổng Phước Lộc và Thuận An đã có hơn 350 thôn với 15.000 dân đinh, tương đương với khoảng 75.000 dân . Như vậy, chỉ trong vòng có mấy thập kỷ mà số dân đã tăng vọt khá nhanh.

Trong khi đó, cuộc chiến tranh Tây Sơn - Nguyễn Ánh kéo dài một phần tư thế kỷ (1777 – 1802) cũng đã gây nên những xáo trộn nhất định về dân cư ở khu vực thành Gia Định và các vùng phụ cận, trong đó có Bến Tre (lúc bấy giờ là vùng đất gồm một phần huyện Kiến Hòa tức cù lao An Hóa và hai huyện Bảo An, Tân Minh thuộc dinh Long Hồ).

Trong sự nỗ lực giành lại chiếc ngai vàng của dòng họ, Nguyễn Ánh cũng đã ra sức phát triển kinh tế, nhằm ổn định trật tự xã hội, đồng thời tích trữ lương thực cho cuộc chiến tranh chống Tây Sơn. Từ sau năm 1790, Nguyễn Ánh cũng ra lệnh cho quân đội vỡ ruộng, cử nhiều viên quan có tài làm điền nông sứ để vận động nhân dân ra sức phát triển nông nghiệp, đặt các sở đồn điền để sản xuất lương thực. Sau này, khi đã lên ngôi vua (1802), Gia Long vẫn tiếp tục duy trì và phát triển các hình thức đồn điền để mở rộng việc khai hoang. Hai cù lao Bảo và Minh cũng có một số đồn điền theo dạng này.

Đến thời Minh Mạng, Châu bản triều Nguyễn có ghi sự kiện: “Trương Minh Giảng đưa hơn 1.200 phạm nhân giao cho thành Gia Định phân phối họ đến các đồn điền”.

Chung chung các đợt chuyển cư từ miền ngoài, chủ yếu là dân vùng Ngũ Quảng vào đất Đồng Nai – Gia Định trong thế kỷ 18 và nửa đầu thế kỷ 19, diễn ra không ào ạt, nhưng tương đối đều đặn và liên tục. Số lưu dân đến định cư ở đây gồm có hai luồng chính: luồng đi thuyền vào Đồng Nai, Bến Nghé, Tân Bình rồi sau đó mới tỏa về các địa phương ở đồng bằng sông Cửu Long. Về tốc độ cũng như về số lượng của luồng này phát triển chậm chạp và có nhiều hạn chế. Luồng thứ hai cũng đi đường biển bằng ghe bầu theo gió mùa hàng năm, thẳng vào các cửa sông như cửa Tiểu, cửa Đại rồi ngược dòng các sông lớn, tiến sâu vào nội địa, tỏa ra định cư ở các giồng, gò, vùng đất cao ráo có nước ngọt ở hai bên bờ sông, hoặc theo dọc các con rạch.

Đầu thế kỷ 19, khi con đường thiên lý từ Huế vào Gia Định được khai thông, có một số lưu dân chuyển cư theo đường bộ, nhưng rất hạn chế vì đường sá hiểm trở, nạn trộm cướp dọc đường thường xảy ra, cho nên không an toàn.

Với Bến Tre, lưu dân đi theo đường biển chiếm số lượng lớn nhất. Trong khi đó, số từ các địa phương lân cận di chuyển đến, tuy có nhưng không nhiều. Thường thường cuộc di chuyển được tổ chức thành nhóm, thành đoàn giữa những người bà con, dòng họ với nhau, những người cùng xóm giềng, làng xã quen biết nhau, những người cùng một tôn giáo, như đạo Chúa ...do cá nhân, làng xã đứng ra tổ chức, hoặc do “những người dân có vật lực ở xứ Quảng Nam, Điện Bàn, Quảng Ngãi, Quy Nhơn mộ vào Nam khai phá..." như Lê Quý Đôn miêu tả trong Phủ Biên Tạp Lục.

Tổng hợp lại tất cả các nguồn tài liệu qua những chuyến điều tra khảo sát điền dã nhiều vùng khác nhau trong tỉnh, có thể xác định được rằng nguồn gốc cộng đồng dân cư Bến Tre đa số ở miền Trung, đặc biệt từ phía nam đèo Hải Vân trở vào.

Có thể nói rằng đến cuối thế kỷ 18 Cộng đồng dân cư Bến Tre về cơ bản đã định hình trên cơ sở một nền sản xuất vật chất chủ yếu nông nghiệp và ngư nghiệp. Cùng với việc mở rộng diện tích khai hoang, sản xuất phát triển, lương thực dồi dào, các thôn xã hình thành ngày một nhiều. Việc quản lý xã hội đi dần vào nề nếp ổn định, chặt chẽ hơn...Từ năm 1802, chiến tranh Tây Sơn - Nguyễn Ánh kết thúc. Trong bối cảnh hòa bình, toàn vùng Đồng Nai – Gia Định & Bến Tre thêm ổn định do được khuyến khích việc khai hoang như miễn giảm thuế một số năm cho ruộng mới vỡ, phong thưởng cho những thành tích mộ dân, khẩn đất, lập làng, ấp... đã có tác dụng kích thích mạnh đến sản xuất nông nghiệp, làm tăng nhanh dân số. Qua bản thống kê số dân ở Nam Bộ vào giữa thế kỷ 18, tỉnh Vĩnh Long (trong đó có Bến Tre) có 41.336 dân đinh, nghĩa là vào khoảng 206.000 dân. Ở thời điểm này, nền kinh tế của Bến Tre - chủ yếu là nông nghiệp – cũng đã phát triển khá. Nguồn lợi chủ yếu là gạo và dừa khô, thứ đến là trái cây. Bến Tre cũng bán ra ngoài mặt hàng lụa và cau khô, hải sản...

Sự tăng trưởng về kinh tế đã tạo điều kiện cho văn hóa, giáo dục phát triển. Trước khi người Pháp đặt chân đến Bến Tre , nơi đây đã có 70 trường dạy chữ Hán. Trong số đó một trường nổi tiếng của Nguyễn Đình Chiểu ( Tác phẩm Lục Vân Tiên).

Tình Thân,

Kính.

NNS

..............................................

Tạp bút:

Mang Viên Long
Thanh Minh Trong Tiết Tháng Ba
“Thanh minh trong tiết tháng ba

Lễ là tảo mộ hội là đạp thanh

Gần xa nô nức yến oanh

Chị em sắm sửa bộ hành du xuân…”

Hai chị em Thúy Kiều trong một dịp đi lễ hội Thanh minh, đã gặp được Kim Trọng, và từ đó, cuộc đời bắt đầu đổi thay… Không phải ngẫu nhiên mà Nguyễn Du đã chọn cái không gian lễ hội Thanh minh để cho Kim – Thúy gặp nhau, qua đó diễn tả được bản chất đa cảm đa tình (mở đầu cho cuộc đời truân chuyên “đa sầu, đa lụy” về sau), mà là một sự chọn lọc, gắn bó rất tài tình: Ngày hội Thanh minh từ rất xa xưa, đã là ngày lễ quan trọng, có ảnh hưởng sâu rộng tới sinh hoạt tình cảm của mọi gia đình trong truyền thống đầy lòng nhân ái của dân tộc Việt.

Chúng ta đều đã biết rằng Thanh minh là một tiết trong “nhị thập tứ khí” thuộc về mùa xuân. Ngày Thanh minh tiết xuân mát mẻ, trời nắng hanh vàng, cỏ cây hoa lá xanh tươi – rất thích hợp cho một lễ hội ngoài trời; vừa “du xuân”, vừa hành lễ…

Vào ngày này, mọi người sẽ cùng nhau “tảo mộ”, quét dọn, phát quang, sửa sang lại cho những ngôi mộ vô chủ, bị bỏ hoang, chưa được chăm sóc trước đó. Rồi người ta sẽ thắp hương cắm hoa, bày dọn bánh trái; cầu nguyện cho vong linh người đã khuất… Đó là nếp sống đầy lòng nhân ái, vị tha; hết lòng vì nỗi khổ đau bất hạnh của người khác, cho dù họ đã không còn có mặt trên cõi đời nay nữa… Ngày lễ Thanh minh thể hiện rõ nét tinh thần sống cho nhân nghĩa, vì tình người, mong cầu hạnh phúc, niềm an lạc cho tất cả mà người xưa đã tôn trọng, gìn giữ. Phan Kế Bính (1875 – 1921) trong bài “Am chúng sinh” (Đông Dương tạp chí, lớp Mới – số 31 –32) đã ghi lại: “… Mỗi chỗ tha ma, mộ địa có lập một cái am ba gian hoặc xây bệ lộ thiên, đề ba chữ “Hàn lâm sở” (Sở rừng lạnh – nơi thờ chúng sinh) để thờ chung cả những mồ mả vô chủ, gọi là am chúng sinh (…), thường chỗ am chúng sinh là Lệ đàn (thờ các chiến sĩ trận vong) là nơi rất thiêng liêng, cho nên nói đến bách linh thì nhiều người dốc lòng làm phúc (…) đi đến chỗ mộ địa, trông thấy mồ mả san sát, ai là không động lòng cảm thương; mà nghĩ tới mồ mả vô chủ, thì lại đau đớn thay cho người nằm dưới suối vàng…”. Thi hào Nguyễn Du (1765 – 1820) đã viết nên “Chiêu hồn thập loại chúng sinh”. – một trong những kiệt tác của ông; một lần nữa làm sáng tỏ tinh thần đạo lý của dân tộc ta về tình đồng bào, đồng loại, với tấm lòng rộng mở, khoan dung tha thiết :

“Hương lửa đã không nơi nương tựa

Hồn mồ côi lần lửa bấy niên

Còn chi ai khá, ai hèn

Còn chi mà nói kẻ hiền, người ngu!

… Thương thay cũng một kiếp người

Sống nhờ hàng xứ, chế vùi đường quan

Ngàn cây nội cỏ rầu rầu

Nào đâu điếu tế, nào đâu chưng thường…”

Trong kho tàng văn chương bình dân, chúng ta cũng thường tìm thấy những lời ca, câu hát biểu lộ lòng nhân ái thật cao quý ấy:

“Ở cho có nghĩa, có nhân

Thương người như thể thương thân mới là…”

Tình thương yêu, sự cảm thông, chia xẻ ấy còn mở rộng đến với loài vật :

“Trâu ơi, ta bảo trâu này

Trâu ra ngoài ruộng, trâu cày với ta

Cấy cày vốn nghiệp nông gia

Ta đây, trâu đấy – ai mà quản công”

Và cả với vật vô tri vô giác:

“Giã ơn cái cối, cái chầy…

Nửa đêm gà gáy có mày, có tao

Giã ơn cái cọc cầu ao,

Nửa đêm gà gáy, có tao có mày”.

Sự hiện hữu của mỗi người luôn có tác động, liên hệ, trợ duyên trợ lực cho nhau, chứ không thể tách rời, sống riêng lẻ, khép kín, mà có thể tồn tại được.

Ở quê tôi, vào trước ngày lễ Thanh minh mọi người đã tự nguyện quyên góp, chuẩn bị tổ chức thật chu đáo. Vào sáng sớm ngày mồng 5 tháng ba (Al), đàn ông, thanh niên nam nữ đã sẵn sàng cuốc, rựa, xẻng… tiến lên những quả gò, nghĩa trang ; nhiệt tình rẫy dọn, thu quén cỏ cây, rác ; bồi đắp những nấm mộ hoang bị thấp trũng, xoáy lở vì lũ lụt… Mỗi ngôi mộ đều được cắm hoa, thắp nhang đầy thành kính… Trong lúc ấy, các bà ở đình làng lo nấu nướng, chưng dọn bàn thờ, bày cỗ chờ đám người đi tảo mộ về…Vị trưởng lão thay mặt cho cả xóm, thắp hương khấn nguyện… Sau lễ, mọi người đều vào bàn tiệc, cùng nhau “ăn giỗ”, không phân biệt giàu– nghèo, sang- hèn… Buổi chiều và tối, lại có gánh hát bội được mời sẵn, nổi trống kèn bắt đầu trình diễn giúp vui cho “bách linh” và bà con… Mọi người đều cảm thấy hưng phấn, gần gũi, cảm thông nhau hơn… Vị trưởng lão nhân dịp này, cũng đã khuyên dạy con cháu: “Đối với người chết, chúng ta còn biết thương, biết lo nghĩ đến thì với người còn sống, chúng ta càng phải hết lòng đùm bọc, giúp đỡ, chia sẻ nỗi bất hạnh với họ… Sống như vậy thì mới xứng đáng là người có đạo lý, nhân nghĩa…”. ..............................................
Kính.
NNS

__._,_.___

Attachment(s) from The Khiem Tran

1 of 1 File(s)

361-NNS-Phai long con gai Ben Tre-2011.pps

Reply to sender | Reply to group | Reply via web post | Start a New Topic

Messages in this topic (1)

Recent Activity

ĐẠO HỒI

Sử gia tôn giáo người Anh là Will Durant viết “Nếu chúng ta đánh giá sự vĩ đại qua tầm cỡ ảnh hưởng, thì ông ta quả là một trong con người khổng lồ của lịch sử”, Durant đã viết về Mohammed như vậy.

Mohammed là ai?

Mohammed (569 – 632) mất cha và mẹ khi mới lên 6. Ông nội rồi một người chú nuôi ông khôn lớn, nhưng lại quên không dạy ông đọc và viết. Năm 12 tuổi, ông làm nghề chăn lạc đà, và đi theo các đoàn lạc đà chuyên chở hàng hoá của các thương gia. Năm 25 tuổi, ông may mắn cưới được một bà goá 40 tuổi, giàu có, tên là Khadija, cũng là một thương gia lớn, chủ một đoàn lạc đà chở hàng. Hai vợ chồng sống yên ấm trong một phần tư thế kỷ rồi Khadija qua đời, khi Mohammed 55 tuổi. Sau đó, ông tuần tự cưới 10 người vợ từ 7 đến 21 tuổi, không kể 2 người vợ lẽ luôn sẵn sàng hầu ông.

Mohammed là người có tầm cao trung bình, có bộ tóc đen xoã dài tới bộ râu nơi cằm và bộ râu nơi cằm lại xoã dài xuống đến ngực. Có thể vì ông có bộ tóc xoã dài và bộ râu rậm đẹp cho nên nhiều cô gái trẻ hâm mộ ông.

Người ta thấy lạ là vì sao giáo chủ Mohammed không biết đọc và viết lại có thể là tác giả kinh Coran, là sách Thánh của đạo Hồi. Theo truyền thuyết của đạo Hồi, Mohammed được gặp thần Gabriel, là phái viên của Thượng đế Allah. Thần Gabriel trao cho ông một phiến đá có khắc chữ và đọc cho ông nghe nội dung Kinh Coran ghi trên phiến đá. Và do thần lực của Gabriel, Mohammed tuy không biết đọc và viết cũng tự nhiên đọc và ghi được lời của Thần. Theo lời Thần Gabriel, Thượng đế Allah phong cho Mohammed làm sứ giả của Thượng đế ở trần gian. Những chuyện khó tin như thế, nhưng hàng tỷ tín đồ đạo Hồi hiện nay vẫn tin được, vì đó là lời Thánh.

Mohammed từ lâu đã nuôi hoài bão tập hợp các bộ tộc Ả Rập sống phân tán và kình địch lẫn nhau trong sa mạc của bán đảo Ả Rập thành một dân tộc thống nhất, để có thể nở mày nở mặt với thế giới. Chất men để hoà hợp các bộ tộc phân tán thành một dân tộc thống nhất chính là niềm tin tôn giáo.

Tôn giáo mà Mohammed sáng lập là Islam, với Allah là Thượng đế và Mohammed là tiên tri, tức là phái viên hay sứ giả của Allah tại trần gian.

Mohammed là gì, khác biệt với từ Mahomet như thế nào?

Mohammed là từ Ả Rập có nghĩa là “được vinh danh”, “được ca ngợi”. Còn Mahomet là từ tương đương của tiếng Pháp, và người Việt chúng ta cũng theo người Pháp nói Mahômết. Cả hai từ Mohammed và Mahômết cũng cùng một nghĩa, như vừa nói.

Còn từ Hồi trong hợp từ đạo Hồi hay Hồi giáo là do người Việt nói theo người Trung Quốc. Vào đời Đường bên Trung Quốc, ở vùng Tân Cương có bộ tộc Uighurs, dịch âm ra tiếng Trung Quốc là Hồi Hột, theo đạo Islam, cho nên người Trung Quốc gọi đạo Islam là đạo của người Hồi Hột, nói vắn tắt là đạo của người Hồi hay đạo Hồi.

Từ Islam vốn nghĩa là gì?

Các nhà Đông phương học và tôn giáo học thường dịch Islam là “phục tùng”, tức là phục tùng ý chí của Thượng đế Allah. Tuy nhiên, theo một số các sử gia tôn giáo, có phân tích Kinh Coran thì từ Islam còn có thêm 2 nghĩa nữa là:

a) Islam là tuân thủ nền hoà bình của Thượng đế.

b) Islam là tên gọi của mọi tôn giáo chân chính và đích thực,

(Xem cuốn Les grandes religions (Những tôn giáo lớn) Philippe Gaudin chủ biên tr. 88)

Những bước tiến nhanh chóng thần kỳ của đạo Hồi

Ở thế kỷ thứ 6, người Ả Rập còn là những dân du mục trong sa mạc. Ở thế kỷ thứ 7, họ là đoàn quân chiến thắng, chiếm trọn vùng Trung Đông, rồi Ai Cập, Bắc Phi, vượt biển, chiếm Tây Ban Nha, rồi lại vượt dãy núi Pyrénées tràn vào nước Pháp. Ở đây, đạo quân Hồi bị chặn đứng bởi vua Charles Martel. Đến thế kỷ thứ 8, người Ả Rập Hồi giáo làm chủ một đế quốc rộng lớn, trải dài từ Đông sang Tây, và biến biển Địa Trung Hải không khác gì một cái hồ của đạo Hồi.

Sau đây là một vài mốc thời gian tiêu biểu của cuộc tiến quân thần kỳ đó:

Lần lượt, những nước sau đây rơi vào tay của các đạo quân Hồi: Damascus năm 635, Palestine năm 638, Syria năm 640, Ai Cập năm 641. Năm 636, đế quốc Ba Tư của dòng họ Sasanids bị quân Hồi giáo đánh bại trong một tình huống hết sức đặc biệt: Ngày quân Hồi tấn công với một quân số ít hơn, một trận bão cát làm cho đạo quân Ba Tư đông người hơn bị mù mắt và bỏ chạy tán loạn. Trong cuộc giáp chiến lần thứ hai, 150.000 quân Ba Tư lại một lần nữa bị 30.000 quân Hồi đánh bại, và đế quốc Ba Tư của dòng họ Sassanids bị xoá trên bản đồ từ đó.

Làm thế nào để giải thích những bước tiến thần kỳ đó của đạo Hồi? Biết bao các sử gia tôn giáo, các nhà tôn giáo học và xã hội học đã phân vân, lúng túng khi tìm cách giải đáp câu hỏi này. Lạ lùng thay, những chiến thắng của người Ả Rập Hồi giáo không chỉ hạn chế trong phạm vi tôn giáo và quân sự, bởi lẽ, đến thế kỷ thứ 9, trong khi cả Tâu Âu lún sâu vào thời kỳ gọi là kỷ nguyên đen tối của Trung Cổ, thì người Ả Rập Hồi giáo lại tạo ra một nền văn minh xán lạn rực rỡ, với những công trình nghệ thuật điêu khắc, văn học và khoa học xuất sắc.

Những lý do khả dĩ của sự bành trướng nhanh chóng của Hồi giáo

1. Các đội quân Hồi giáo nói chung rất thiện chiến, nhất là kỵ binh. Điều này dễ hiểu, vì dân Ả Rập vốn sống theo nghề du mục trong bán đảo Ả Rập, mà diện tích phần lớn là sa mạc. Hơn nữa, giáo chủ Mohammed truyền cho họ niềm tin về cuộc Thánh chiến, những người tử vì đạo trong cuộc Thánh chiến sẽ được lên thiên đàng, một thiên đàng mà giáo chủ Mohammed mô tả là cây cỏ xanh tươi, nước tưới đầy đủ, và nhất là có các tiên nữ xinh đẹp (từ Ả Rập gọi là houris), sẵn sàng hầu hạ phục vụ. Các sử gia tôn giáo đều nói là thiên đàng của Hồi giáo đầy nhục cảm (fleshy).

Tuy rằng Mohammed hứa hẹn những khoái lạc của Thiên Đàng Hồi giáo cho những người Hồi giáo sống theo Kinh Coran hay là tham gia Thánh chiến mà tử vì đạo, nhưng trên thực tế, binh sĩ Hồi giáo sau khi từ bỏ vùng sa mạc của bán đảo Ả Rập và trên bước đường chiến thắng có thể nói họ đã được hưởng thụ mọi khoái lạc nhục cảm đó rồi Vì những vùng bị chinh phục chính là những vùng giàu có, có đầy đủ hoa thơm cỏ lạ và phụ nữ đẹp, mà đoàn quân chiến thắng tự cho mình quyền hưởng thụ như là hồng ân của Thượng đế Allah.

Ai là người sẽ được lên Thiên Đàng? Đó là những người sống theo đúng lời dạy của Kinh Coran, và những người tử vì đạo trong các cuộc Thánh chiến.

Không những Thiên Đàng mà cả địa ngục nữa cũng được Kinh Coran mô tả rất sống động: Những hố đầy lửa, kẻ ác cũng khoác áo lửa, bị tưới nước dầu sôi và máu mủ! Trái ngược với địa ngục, thiên đàng là vườn hoa cỏ lạ, ở đây tín đồ bận y phục màu xanh mát, nằm thoải mái gối đầu trên nệm, thưởng thức hoa quả và rượu nhẹ không làm đau đầu, lại được phục vụ bởi những thiên nữ trẻ, gọi là houris, mắt đen, có đùi rất tròn!!

Phải thừa nhận rằng, Mohammed tuy không biết đọc, biết viết, nhưng vẫn là nhà tâm lý học sâu sắc, rất hiểu những dân du mục mà ông tập hợp muốn những gì?

Kinh Coran, chương II, câu thơ 152:

“Đối với mọi linh hồn, chúng tôi chỉ yêu cầu những điều họ có khả năng làm được”

Đó chính là một bí mật của sự thành công của đạo Hồi: không đòi hỏi ở con người bình thường những điều mà nó không làm được. Một đạo giáo mà một người muốn trở thành tín đồ chỉ cần long trọng tuyên bố: “Allah là Thượng đế duy nhất và Mohammed là sứ giả của Ngài”. Tuy rằng, người tín đồ phải cầu nguyện mỗi ngày 5 lần, nhưng cầu nguyện ở đâu cũng được, miễn là hướng mặt về phía Thánh địa La Mecca, với tư thế quỳ, trán dán xuống mặt đất.

Có lẽ, điều khó thực hiện nhất đối với tín đồ Hồi giáo là sống chay tịnh trong tháng Ramadan, nhằm kỷ niệm sự kiện Thần Gabriel đem kinh Coran khải thị cho Mohammed. Sống chay tịnh là không ăn, uống, hút thuốc nhưng chỉ từ lúc mặt trời mọc đến lúc mặt trời lặn, còn sau mặt trời lặn thì tha hồ. Về nguyên tắc, tín đồ trong ngày được khuyên cáo sống tĩnh lặng và suy tư. Nhưng trên thực tế thì đa số tín đồ tranh thủ ngủ ban ngày, và đêm đến họ lại ăn uống như bình thường.

Đạo Hồi, ngoài những quy định trên thì không có lễ lạc, không có tu sĩ, không có điện thờ, không có tranh hay tượng, không có ca nhạc tôn giáo.

Phải đặt Hồi giáo trong bối cảnh xã hội - lịch sử đương thời thì mới hiểu được những bước tiến ngoạn mục của Hồi giáo. Hồi giáo và giáo chủ Mohammed đã tập hợp được những người dân du mục Ả Rập, trong sa mạc của bán đảo Ả Rập, trước đây sống cách biệt nhau thành các bộ tộc, thường cướp bóc nhau, chiến tranh với nhau thành một dân tộc đoàn kết, hoà hợp bằng đức tin ở một Thượng đế Allah duy nhất.

Hồi giáo ngăn chặn được một loạt các tệ nạn phổ thông lúc bấy giờ ở các nước Ả Rập, như giết trẻ gái sơ sinh, nạn uống rượu và cờ bạc, việc đối xử tàn nhẫn đối với nô lệ, cải tiến quy chế đối với chuẩn phụ nữ, hạn chế ly dị, cấm ngặt nạn mãi dâm. Ngay ở các nước Ả Rập Hồi giáo hiện nay, không có quán rượu, ổ mãi dâm, nhà chứa bạc. Tất nhiên, tệ nạn giấu lén thì ở đâu cũng có, nhưng chắc là có ít hơn ở các nước Hồi giáo.

Mặc dù, về lý thuyết, tất cả những người Hồi giáo đều là anh em, nhưng người ta thống kế có tới 72 giáo phái khác nhau, với ít nhiều mâu thuẫn giữa chúng. Hai giáo phái đông tín đồ nhất là giáo phái sunnite (gốc từ sunna là truyền thống), và giáo phái shiite. Thí dụ, 93% nhân dân nước Iran là theo giáo phái shiite. Còn tín đồ Hồi giáo ở Irắc đều theo giáo phái Sunnite. Chúng ta không lấy làm lạ rằng, giữa hai nước Iran và Irắc đã từng xảy ra một cuộc chiến tranh kéo dài 10 năm.

Nói tóm lại, một yếu tố hàng đầu của thành công của đạo Hồi là tính giản dị của nó, rất hợp với người Ả Rập, ngày xưa vốn sống bằng nghề du mục và chăn lạc đà. Yếu tố thứ hai là vai trò cá nhân của giáo chủ Mohammed, một người không biết đọc, biết viết, nhưng có trí thông minh bẩm sinh.

Nếu đối chiếu với phong tục truyền thống hiện hành của người Ả Rập đương thời, thì sự xuất hiện của đạo Hồi là một bước tiến bộ rất lớn, như đã phân tích trên đây. Mặc dù những thắng lợi quân sự của các đạo quân Hồi là ngoạn mục, nhưng nếu chỉ thấy mặt quân sự thì làm sao giải thích được sự xuất hiện của cả một nền văn minh Hồi giáo rực rỡ và đầy sáng tạo vào thế kỷ thứ 9 trong khi cả Tây Âu đang chìm đắm trong thời kỳ được mệnh danh là kỷ nguyên đen tối của Trung Cổ (The Dark Age). Hơn nữa, chiến tranh có quy luật của nó. Chúng ta có thể trách những người Hồi giáo tàn ác, nhưng khi quân đội Nguyên Mông, dưới sự lãnh đạo của Thành Cát Tư Hãn (Gengis Khan), tiến về phía Tây và Tây Nam đánh chiếm các vùng và thành phố Hồi giáo, thì họ cũng tàn sát người Hồi không thương tiếc. Trong trận đánh đầu tiên với quân Nguyên Mông, mặc dù đạo quân Hồi đông đến 400.000 người, nhưng cũng bại trận. Sau khi chiếm thành Bokkhara, 30.000 dân thường bị giết. Với cuộc đánh chiếm Bagdad thủ đô của Hồi giáo, hơn 800.000 thường dân bị tàn sát. Điều may là quân Mông Cổ bị người Ai Cập đánh bại trong trận Damascus năm 1303. Nếu không thì sự tàn phá của quân Nguyên Mông còn kinh khủng hơn nữa, đối với thế giới Hồi giáo.

Tuy nhiên, có thể nói, từ năm 1550 trở đi, đế quốc Hồi giáo bắt đầu tàn lụi dần, chủ yếu là do mất đoàn kết nội bộ, sau khi bị quân đội Nguyên Mông của Thành Cát Tư Hãn giáng cho nhiều đòn chí tử.

Một nguyên nhân nữa đem lại chiến thắng quân sự nhanh chóng của các đội quân Hồi là vào thời kỳ xuất hiện của các đạo Hồi, là các đế quốc lớn hiện lúc bấy giờ đã bị suy yếu nhiều, không kể đế quốc nhà Đường ở Trung Hoa, ở quá xa về phía Đông. Ba đế quốc lớn lúc bấy giờ là đế quốc La Mã, phần còn lại ở phía Đông là đế quốc gọi là Byzance, với thủ đô tại Constantinnốp, và đế quốc Ba Tư.

Đế quốc La Mã phương Tây với thủ đô là La Mã, bị các bộ tộc gọi là “dã man”, từ phương Bắc tràn xuống và đánh chiếm vào khoảng cuối thế kỷ V, và đế quốc La Mã phương Tây trên thực tế không còn tồn tại. Còn lại là vùng phía Đông của đế quốc La Mã, với các tên mới là đế quốc Byzance, với thủ đô là Constantinốp, được xem là La mã thứ hai ở phương Đông.

Đế quốc La Mã phương Tây tuy tan rã, nhưng thế lực của Giáo hoàng La Mã lại mạnh lên, đặc biệt là với Giáo hoàng Gregory VII, năm 1075, đã đưa ra một số quy định, như linh mục không được lấy vợ, chức vụ trong Giáo hội không được mua bán, và nhất là chính quyền thế tục không được bổ nhiệm linh mục và giám mục. Năm 1077, Hoàng đế nước Đức là Henry IV, đã phải quỳ trong tuyết ba ngày liền vì chống lại Giáo hoàng!

Giáo hoàng cũng tuyên bố quyền lực tuyệt đối của Giáo hoàng La Mã đối với toàn thế giới Thiên chúa giáo, từ nay gọi là Gia tô giáo (với nghĩa tôn giáo của toàn cầu), và sự kiện này dẫn tới cuộc xung đột lịch sử giữa Giáo hoàng La Mã và Đại giáo trưởng Constantinốp. Giáo Hoàng La Mã rút phép thông công đối với Đại giáo trưởng Constatinốp, và một tuần sau đó, ông này lại rút phép thông công đối với Giáo Hoàng. Nhưng cuộc xung đột không dừng lại trên bình diện thư từ rút phép thông công.

Năm 1183, những người Hi Lạp trong đế quốc Byzance giết sạch những người Ý hiện hữu trong đế quốc. Và năm 1204, người Ý tham gia cuộc Thập tự chinh (Cruisad) lần thứ 4 đã chiếm Constatinốp, giết hết nam tu sĩ, hãm hiếp nữ tu sĩ, cướp đi mọi tranh tượng và của cải trong Nhà thời chính thống giáo… Tuy là 50 năm sau đó, người Hy Lạp chiếm lại Constatinốp, nhưng có thể nói đế quốc Byzance đã bị suy yếu tận gốc rễ, và Constatinốp dễ dàng rơi vào tay quân Thổ Hồi giáo năm 1453.

Trên đây là số phận của đế quốc La Mã phương Tây, và đế quốc La Mã phương Đông, còn đế quốc Ba Tư thì trước khi bị các quân đội Hồi tiêu diệt, nó cũng đã từng bị suy yếu nhiều do chiến tranh liên tục với đế quốc Byzance, kéo dài hàng thế kỷ.

Có thể nói là có một khoảng trống quyền lực thật sự, tại các vùng quân Hồi tiến quân. Có đôi chút kháng cự chăng là ở Ai Cập, có giao chiến thật sự chăng là ở Pháp, khi tiền quân Hồi giáo bị Charles Martel chặn lại ở Tours.

Nói chung lại, có ba yếu tố giải thích những bước tiến ngoạn mục của đạo Hồi.

Một là một tôn giáo, giản dị trong lý thuyết và cả trong thực hành.

Hai là có một giáo chủ rất thông minh và tài ba, mặc dù mù chữ, không biết đọc và viết.

Ba là một khoảng trống quyền lực, do ba đế quốc suy yếu đương thời tạo ra (đế quốc La Mã phương Tây, đế quốc La Mã phương Đông và đế quốc Ba Tư)

binhthanh